Organizacja stanowiska do spawania laserowego w Polsce wymaga połączenia przepisów krajowych (BHP, Kodeks Pracy) oraz międzynarodowych norm ISO/EN. Ponieważ laser spawalniczy to zazwyczaj urządzenie klasy 4 (najwyższe ryzyko dla wzroku i skóry), wymagania są bardzo rygorystyczne.
Oto kompleksowy przegląd najważniejszych norm i przepisów, które musisz wziąć pod uwagę.
Polskie przepisy prawne (Podstawa obligatoryjna)
Polskie prawo definiuje ogólne warunki bezpieczeństwa pracy, ze szczególnym uwzględnieniem czynników niebezpiecznych i szkodliwych.
Kodeks Pracy (Dział X):
Nakłada na pracodawcę obowiązek zapewnienia bezpiecznych i higienicznych warunków pracy oraz oceny ryzyka zawodowego.
Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (Dz.U. z 2003 r. nr 169, poz. 1650 z późn. zm.):
Określa m.in. wymagania dotyczące wentylacji, oświetlenia oraz oznakowania stref niebezpiecznych.
Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 5 sierpnia 2011 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy pracach związanych z narażeniem na promieniowanie optyczne (Dz.U. 2011 nr 173 poz. 1037):
Kluczowy dokument dla laserów. Określa Maksymalne Dopuszczalne Natężenia (MDN) promieniowania laserowego oraz obowiązki pracodawcy w zakresie pomiarów i ochrony pracowników.
Kluczowe normy ISO / PN-EN (Bezpieczeństwo laserowe)
Normy te precyzują, jak technicznie zaprojektować stanowisko, aby spełniało wymogi prawne. W Polsce funkcjonują one jako PN-EN.
Bezpieczeństwo urządzeń i osłon
PN-EN 60825-1 (Bezpieczeństwo urządzeń laserowych – Część 1:
Klasyfikacja sprzętu i wymagania): Absolutna podstawa. Klasyfikuje lasery i określa wymagania techniczne dla producentów i użytkowników.
PN-EN 60825-4 (Bezpieczeństwo urządzeń laserowych – Część 4:
Osłony laserowe): Określa wymagania dla kabin spawalniczych, parawanów i ścianek ochronnych. Definiuje, jak dany materiał musi opierać się bezpośredniemu i rozproszonemu promieniowaniu laserowemu.
PN-EN ISO 11553-1 (Bezpieczeństwo maszyn – Maszyny do laserowego przetwarzania – Część 1:
Wymagania bezpieczeństwa laserowego): Dotyczy integracji lasera z maszyną (np. robotem spawalniczym) i bezpieczeństwa całego systemu.
Ochrona osobista (PPE)
PN-EN 207 (Filtry i ochrona oczu przed promieniowaniem laserowym):
Wymagania dla okularów ochronnych. Okulary muszą być dobrane ściśle pod długość fali lasera (np. 1064 nm dla laserów światłowodowych/YAG) i posiadać odpowiedni stopień ochrony (tzw. kod LB).
PN-EN 208 (Okulary do prac nastawczych przy laserach):
Dotyczy okularów używanych podczas justowania i ustawiania wiązki.
Normy dotyczące spawalnictwa i odciągu spalin
Spawanie laserowe generuje specyficzne, bardzo drobne pyły i gazy (często groźniejsze niż przy spawaniu tradycyjnym, ze względu na stopień rozdrobnienia cząstek).
PN-EN ISO 15011 (Zdrowie i bezpieczeństwo przy spawaniu i procesach pokrewnych):
Normy dotyczące laboratoryjnego badania emisji dymów i gazów w celu dobrania odpowiedniej filtracji.
PN-EN ISO 21904 (Zdrowie i bezpieczeństwo przy spawaniu i procesach pokrewnych – Urządzenia do wychwytywania i separacji dymów spawalniczych):
Określa wymagania dla systemów wentylacji stanowiskowej (odciągi miejscowe).
PN-EN ISO 15609-4: Specyfikacja i kwalifikowanie technologii spawania metali — Instrukcja technologiczna spawania – Część 4:
Spawanie wiązką laserową (WPS dla lasera).
Podsumowanie: Jak powinno wyglądać stanowisko w praktyce?
Aby stanowisko przeszło kontrolę np. Państwowej Inspekcji Pracy (PIP), musi charakteryzować się następującymi elementami:
- Obudowa
Kabina (Cela spawalnicza) musi być całkowicie zamkniętą strefą pracy (klasa 1 urządzenia jako całości, mimo lasera klasy 4 w środku). System ryglowania drzwi (interlock) – otwarcie drzwi wyłącza laser. PN-EN 60825-4 - Wentylacja
Odciąg miejscowy z filtrami HEPA i filtrem węglowym, dopasowany do spawanego materiału. PN-EN ISO 21904 - Oznakowanie
Tablice ostrzegawcze przed promieniowaniem laserowym, sygnalizacja świetlna nad wejściem (np. „Laser pracuje”). PN-EN 60825-1 / Rozporządzenie BHP
Ochrona Oczu Okulary z certyfikatem zgodnym z długością fali lasera dla operatora (jeśli strefa nie jest w pełni zamknięta) lub okna podglądowe w kabinie o odpowiedniej gęstości optycznej (OD). PN-EN 207 - Dokumentacja
Ocena ryzyka zawodowego, wyznaczony Inspektor Ochrony Laserowej (LSO), instrukcja stanowiskowa BHP.
Poznaj naszą ofertę na: Kompleksowe wyposażenie stanowiska do spawania laserowego.
Potrzebujesz pomocy w stworzeniu stanowiska do spawania laserowego?
Zapraszamy do kontaktu.
Napisz: d.batkowski@weld.guru lub zadzwoń: +48 531 677 675.
